تقريبا ناشناخته مانده بودند و از برخى از آنها جز نامهائى كه آنها هم غالبا دچار تحريف شده‌اند اثرى در كتابهاى معروف همچون فهرست ابن نديم باقى نمانده بود . و از آنجا كه اين موضوع هم تكمله‌اى بود براى آنچه به نام « ترجمهء آثار فارسى . . . » منتشر شده بود ناچار مىبايستى در اين زمينه هم بحث و بررسيهائى مىشد و جست‌وجوهائى به عمل مىآمد و چنين هم شد و نتيجهء همهء آن بحث و بررسيها در منابع مختلف تاريخى در طىّ مدّتى كه چندان كوتاه هم نبود رساله‌اى شد كه در آن شمارى نزديك به چهل تن از كسانى كه غالبا به عنوان مترجم آثار فارسى ناشناس مانده بودند معرّفى شدند و از ترجمه‌هاى آنها هم كه غالبا جز نامهاى تحريف شده اثرى برجاى نمانده بود و بدين‌سبب در پردهء ابهام باقى مانده بودند تا جائى كه ميسّر گرديد رفع ابهام شد ، و از آنجا كه اين رساله هم براى تدريس در بخشهاى تخصّصى دانشگاه لبنان تهيّه شده بود ازاين‌رو به زبان عربى و با نام عربى « المترجمون و النقلة عن الفارسية فى القرون الاسلامية الاولى » در همان دانشگاه به چاپ رسيد « 1 » و سپس در چند نشريهء ديگر هم نقل گرديد « 2 » . و چون يكى از جاهايى كه اين رساله در آن نقل گرديده بود ، كتاب « الادب الفارسى فى اهمّ ادواره و اشهر اعلامه » بود كه ذكر آن گذشت ، و آن كتاب ، چنان كه در جاى خود ذكر شد ، مورد نقد و بررسى چند تن از محقّقان صاحب‌نظر جهان عرب قرار گرفته بود كه يكى از آنها استاد فؤاد افرام البستانى رئيس دانشگاه لبنان ، بود . در اين‌جا براى معرّفى اين رساله تنها آن بخش از نقد و بررسى آن استاد از آن كتاب كه مربوط به همين رساله مىشود نقل مىگردد ، زيرا براى معرّفى كتاب « الأدب الفارسىّ » از يكى از نقد و بررسيهائى كه از آن به وسيلهء استاد ديگرى به‌عمل آمده بود و علاوه بر متن عربى آن ترجمهء فارسى آن هم در نشريهء آن دانشگاه منتشر شده بود از ترجمهء فارسى آن در اين‌جا استفاده شد و به نقل بقيهء بررسيها نيازى نيفتاد . و چون رسالهء « المترجمون . . . » هم مانند

--> ( 1 ) - منشورات ، قسم الغلة الفارسية و آدابها فى الجامعة اللبنانية ، بيروت ، 1966 م . ( 2 ) - ازآن‌جمله در مجلّهء : « الدراسات الادبية » ، ج 7 ، ص 193 - 243 ، بيروت 1966 م . و در كتاب « الادب الفارسى فى اهمّ ادواره و اشهر اعلامه » ، ص 105 - 155 .